🫒 Buža

Buža to dawna odmiana oliwna z Istrii — półwyspu, który dzielą Chorwacja i Słowenia. W katalogu Międzynarodowej Rady Oliwek figuruje pod słoweńską nazwą «Buga»; są też inne: Bugla, Piranska buga, a na chorwackiej Istrii — Burgaca, Morgaca i Gura.

Słowo «buža» jest dawne i znaczy «dziurawy, pusty w środku». Uważa się, że odmianę nazwano tak od dziupli w pniach starych drzew tuż przy ziemi. Badania genetyczne wykazały w Bužy kilka genotypów — znak, że rośnie w tym regionie od bardzo dawna. Rada turystyczna Istrii nazywa ją najbardziej rozpowszechnioną miejscową odmianą półwyspu.

Drzewo jest silne, o gęstej koronie, i lubi ciepłe, osłonięte miejsca; w czasie kwitnienia szkodzą mu mgła, mżawka i silny wiatr. Od dawna sadzi się Bužę razem z innymi miejscowymi odmianami — Moražolą, Karbonacą i Rošinjolą. Owoce mają różną wielkość, przeważnie są duże i okrągławe, często niesymetryczne. Dojrzewają bardzo nierównomiernie: na jednym drzewie wiszą jednocześnie oliwki żółtozielone, czerwonawe i ciemnofioletowe. Plony są przemienne — po hojnym roku przychodzi słabszy. Buža mało cierpi z powodu muszki oliwnej i nieźle znosi chłód.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Smak oliwy z Bužy bardzo zależy od terminu zbioru. Z owoców zebranych wcześnie, na początku żółknięcia, powstaje świeża oliwa z przyjemną goryczką, wyraźną ostrością i nutami zieleni, rzodkiewki i cykorii. Z późnego zbioru — łagodna, słodkawa, o aromacie dojrzałych owoców, wanilii i migdałów, ale gorzej się przechowuje. Buža należy do odmian chronionej oliwy «Istra» (PDO) i słoweńskiej «Ekstra deviško oljčno olje Slovenske Istre» (PDO).