🏛️ Dieta śródziemnomorska

Dieta śródziemnomorska to nie tylko zestaw potraw, ale sposób odżywiania się i wspólnego biesiadowania ludów basenu Morza Śródziemnego, wpisany przez UNESCO na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.

Po raz pierwszy wpisano ją w 2010 roku na sesji w Nairobi na wniosek Hiszpanii, Grecji, Włoch i Maroka. Jako przykłady społeczności wskazano wtedy Sorię w Hiszpanii, Koroni w Grecji, Cilento we Włoszech i Szafszawan w Maroku. W 2013 roku w Baku wpis odnowiono: do nominacji dołączyły Cypr, Chorwacja i Portugalia, i dziś dzieli ją siedem krajów.

W decyzji z 2010 roku model żywienia opisano tak: przede wszystkim oliwa, zboża, świeże i suszone owoce oraz warzywa, umiarkowanie ryby, nabiał i mięso, dużo przypraw i korzeni, a do stołu wino lub napary. Sama nazwa pochodzi od greckiego diaita — „sposób życia”.

UNESCO podkreśla, że to coś więcej niż jedzenie: to wiedza o uprawach, rybołówstwie, przechowywaniu i gotowaniu, rzemiośle glinianych naczyń, targach jako miejscach spotkań. Wspólny posiłek jest podstawą tożsamości społeczności, a wiedzę przekazują przede wszystkim kobiety.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Czy ta dieta naprawdę jest zdrowa? Najbardziej znane badanie to hiszpańskie PREDIMED: 7447 uczestników w wieku 55–80 lat z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. W ciągu 4,8 roku zawał, udar lub zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych wystąpiły u 3,8 % osób na diecie śródziemnomorskiej z oliwą extra virgin, u 3,4 % — z orzechami i u 4,4 % w grupie, której radzono po prostu jeść mniej tłuszczu. W pierwszej publikacji z 2013 roku wykryto nieprawidłowości w randomizacji, dlatego w 2018 roku dane przeanalizowano ponownie; wniosek się utrzymał, ale dotyczy właśnie osób z grupy ryzyka.