🏛️ Oliwka w kulturze i historii

Oliwka w kulturze i historii to dział o tym, jak drzewo, jego owoce i oliwa stały się częścią wiary, mitów, sportu i codziennych obyczajów basenu Morza Śródziemnego. Ta historia jest bardzo stara: tysiące zgniecionych pestek w zatopionej osadzie Kfar Samir u wybrzeża Karmelu pokazują, że oliwę wytwarzano już 7600–7000 lat temu.

Gałązka oliwna to znak pokoju. W Księdze Rodzaju gołębica przynosi Noemu liść oliwny na znak, że potop się skończył. W 2019 roku UNESCO ogłosiło 26 listopada Światowym Dniem Drzewa Oliwnego, nazywając oliwkę uniwersalnym symbolem pokoju i odporności.

W starożytnej Grecji oliwka była świętym drzewem. Herodot opowiada, że Persów zdumiała nagroda dla zwycięzców olimpijskich — wieniec oliwny zamiast pieniędzy. Pauzaniasz pisze, że w Olimpii rosła dzika oliwka, z której liści wito wieńce dla zwycięzców; taki wieniec znany jest jako Kotinos. Mit Atena i oliwka opowiada o jej sporze z Posejdonem o Attykę: bogini zasadziła drzewo oliwne, boscy sędziowie przyznali jej tę ziemię, a miasto nazwano Atenami.

Dieta śródziemnomorska jest od 2010 roku na Liście reprezentatywnej UNESCO, a od 2013 roku obejmuje siedem krajów: Hiszpanię, Grecję, Włochy, Maroko, Cypr, Chorwację i Portugalię. Oliwa jest tam wymieniona jako jedna z podstaw diety.

Mydło też ma swoją oliwną historię: w 2024 roku UNESCO wpisało na listę mydło z Nablusu w Palestynie, które dojrzewa rok, oraz mydło z Aleppo «ghar» z Syrii, suszone 6–9 miesięcy. W dziale jest także Ogród Getsemani.