🫒 Oliwa z oliwek

Oliwa z oliwek to olej pozyskiwany z miąższu owoców oliwki. To właśnie miąższ, a nie pestka, zawiera prawie cały tłuszcz: stanowi 70–90 % masy owocu, a w każdych 100 gramach miąższu jest od 15 do 30 gramów tłuszczu. Aby otrzymać kilogram oliwy, trzeba pięciu–sześciu kilogramów oliwek.

Nie każda oliwa jest taka sama. Unia Europejska rozróżnia osiem kategorii, a tylko cztery z nich wolno sprzedawać konsumentom: oliwę najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia (extra virgin), oliwę z pierwszego tłoczenia, mieszankę oliwy rafinowanej z oliwą z pierwszego tłoczenia oraz oliwę z wytłoczyn oliwek. Każda ma na etykiecie własny obowiązkowy napis wyjaśniający, więc uważny kupujący od razu widzi, co bierze. Oliwa lampante, o wysokiej kwasowości i wyraźnych wadach smaku, nie trafia do jedzenia bez rafinacji.

Najcenniejsze oliwy, z pierwszego tłoczenia i extra virgin, powstają wyłącznie metodami mechanicznymi: oliwki się myje, miele razem z pestkami, pastę powoli miesza, a oliwę oddziela prasą lub wirówką.

Wielkość produkcji zależy od pogody. W sezonie 2024/25 świat wytworzył około 3,57 mln ton oliwy, o 38 % więcej niż rok wcześniej. Ponad jedną trzecią dostarczyła Hiszpania (1,42 mln t), a dalej Turcja, Tunezja, Grecja, Włochy i Portugalia. Na sezon 2025/26 Międzynarodowa Rada Oliwna spodziewa się nieco mniejszych zbiorów, około 3,44 mln t, i spożycia powyżej 3,2 mln t.