🌳 Gaj oliwny

Gaj oliwny to teren obsadzony drzewami oliwnymi, z którego zbiera się owoce na oliwę i oliwki stołowe. Drzewa oliwne rosną głównie między 30. a 45. stopniem szerokości geograficznej na obu półkulach, a prawie cały zbiór – 98 procent, według Międzynarodowej Rady Oliwnej – pochodzi z basenu Morza Śródziemnego. Łącznie drzewa oliwne zajmują na świecie ponad 11 milionów hektarów.

Najczęściej wciąż spotyka się tradycyjne gaje: drzewa rosną rzadko, 50–100 na hektar, często na zboczach i bez nawadniania. Plon jest w nich niewielki – od mniej niż jednej do pięciu ton owoców z hektara. Sady intensywne mają 200–550 drzew na hektar i zwykle są nawadniane. Superintensywne sady szpalerowe liczą 1000–2000 drzew na hektar; obsługują je kombajny, które jadą nad rzędem. Do takich sadów nadaje się tylko kilka odmian, najbardziej znane to Arbequina, Arbosana i Koroneiki.

Od gęstości zależy też wydajność oliwy: według badania Międzynarodowej Rady Oliwnej – od 370 kilogramów z hektara w tradycyjnych gajach na zboczach do prawie 1600 kilogramów w sadach superintensywnych.

Drzewa oliwne rozmnaża się sadzonkami znanych odmian, a nie z nasion. Komercyjnie drzewo owocuje przez około 50 lat, ale niektóre drzewa oliwne żyją setki, a nawet tysiące lat. Stare pnie są często dziuplaste.