🌳 Oliwka, gaje i słynne drzewa

Oliwka, gaje i słynne drzewa to dział o samym drzewie — Oliwka europejska (Olea europaea) — o gajach oliwnych i o pojedynczych drzewach, które stały się zabytkami. Uprawna oliwka pochodzi od dzikiego oleastra i rośnie głównie między 30° a 45° szerokości geograficznej na obu półkulach, w krainach o gorącym i suchym lecie.

Według IOC gaje oliwne zajmują ponad 11 mln ha, a 98% oliwek na świecie zbiera się w basenie Morza Śródziemnego (szacunek z 2015 roku). Gaj oliwny bywa bardzo różny: tradycyjny ma 50–100 drzew na hektar, czasem do 250, intensywny 200–550, a superintensywny 1000–2000. Sad towarowy użytkuje się zwykle około 50 lat.

Pojedyncze drzewa oliwne żyją wieki, a nawet tysiąclecia; wiele starych drzew śródziemnomorskich zaszczepiono na podkładkach dzikiej oliwki. Sama dzika oliwka rosła w Lewancie już około 780 tys. lat temu: jej pyłek, pestki i drewno znaleziono na stanowisku Gesher Benot Ya'aqov.

Najsłynniejsze z tych drzew to Drzewo oliwne z Vouves na Krecie, w gminie Platanias (Chania). Uważa się je za najstarsze owocujące drzewo oliwne świata; jego wiek szacuje się na kilka tysięcy lat. Analiza genetyczna wykazała, że zraz jest spokrewniony z odmianą Mastoidis, a podkładka jest bliska oleastrom. W 2004 roku zwycięzców igrzysk olimpijskich w Atenach uwieńczono wieńcami z gałązek tego drzewa.

Dział obejmuje też inne słynne drzewa: Drzewo oliwne Mouchão, Drzewo oliwne czarownicy, Drzewo oliwne Al-Badawi i Oliwki Siostry Noego.