🥃 Krambambula
Słodki trunek na wódce lub spirytusie z miodem i przyprawami, na Białorusi uważany za narodowy; nazwa Krambambuli znana jest z Gdańska od XVIII wieku.
Krambambula to słodki trunek na wódce lub spirytusie z miodem i przyprawami: cynamonem, czarnym pieprzem, goździkami, kardamonem i gałką muszkatołową. Na Białorusi uważa się go za narodowy i wiąże ze szlachtą Wielkiego Księstwa Litewskiego. Sama nazwa przyszła z Gdańska, gdzie pod słowem Krambambuli znano zupełnie inny likier.
Pochodzenie nazwy. Pod koniec XVI wieku holenderski mennonita Ambrosius Vermöhlen założył w Gdańsku gorzelnię, znaną później jako „Pod Łososiem”. Językoznawca Gerd Hentschel zauważa, że po niemiecku nazwa Krambambuli jest poświadczona dopiero od połowy XVIII wieku. W 1745 roku pojawiła się studencka piosenka o tym trunku, przypisywana Christophowi Wedekindowi.
Jeden trunek czy kilka. W krajach niemieckich Krambambuli był czerwonym likierem wiśniowym, a w żargonie studenckim słowo to z czasem oznaczało dowolny trunek, nawet gorące grzane wino. Na ziemiach polsko-litewskich, jak pisze „Nasza Niwa”, napój stał się żółty i miodowo-korzenny, a robiła go w domu drobna szlachta; przyprawy były wówczas drogie.
Jak się go robi. Domowy przepis, który podaje „Nasza Niwa”, wygląda tak: przyprawy maceruje się przez tydzień do półtora tygodnia w spirytusie i wódce, miód rozpuszcza we wrzątku, zbiera pianę, łączy obie części, filtruje i odstawia na 4–6 miesięcy. Podobny składem jest polsko-litewski krupnik. Wersje komercyjne sprzedaje się jako likier.
Dlaczego to ważne dla Ciebie. Pod nazwą Krambambula może być sprzedawany zarówno miodowo-korzenny likier, jak i mieszanka wina z alkoholem mocnym, dlatego sprawdzaj skład i moc na etykiecie. WHO przypomina, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu.
Fakty
| Surowiec | wódka lub spirytus, miód, przyprawy (cynamon, czarny pieprz, goździki, kardamon, gałka muszkatołowa) |
|---|---|
| Kategoria UE | 33 „Likier” w wersjach komercyjnych (od 15 % obj.) |
| Minimalny okres dojrzewania | przepis domowy: 4–6 miesięcy odstawienia; wymogu prawnego brak |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Krambambula → wpływa na → 🍷 Alkohol a zdrowie ← wpływa na ← 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Z czego się robi
- 🍸 Wódka
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Białorusini
- Należy do
- 🥃 Likier miodowy (Honey liqueur)
- Powiązane z
- 🌍 Europa Wschodnia
- Podobne i różne
- 🥃 Krupnik, 🍷 Grzane wino, 🥃 Miód pitny
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że krambambula to napój wyłącznie białoruski?
Nie do końca. Na Białorusi uważa się ją za narodową, ale nazwa Krambambuli znana jest od XVIII wieku z Gdańska, gdzie tak nazywano likier wiśniowy; wersja miodowo-korzenna ukształtowała się na ziemiach polsko-litewskich.
Z czego robi się krambambulę?
Z wódki lub spirytusu, miodu i przypraw: cynamonu, czarnego pieprzu, goździków, kardamonu i gałki muszkatołowej.
Czym krambambula różni się od krupniku?
Oba to miodowe trunki na alkoholu z przyprawami, z jednej tradycji regionalnej; zestaw przypraw i przepisy różnią się zależnie od producenta.
Skąd wzięła się nazwa Krambambuli?
Jest poświadczona po niemiecku od połowy XVIII wieku i wiąże się z gdańską gorzelnią „Pod Łososiem”; w 1745 roku powstała studencka piosenka o tym trunku.
Jak długo dojrzewa domowa krambambula?
Według przepisu podawanego przez „Naszą Niwę” po zmieszaniu i przefiltrowaniu odstawia się ją na 4–6 miesięcy w chłodne, ciemne miejsce.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍸 Wódka — Napój spirytusowy z alkoholu etylowego pochodzenia rolniczego: w UE od 37,5 % vol., cukru do 8 g/l, metanolu do 10 g/hl.
- 🌍 Europa Wschodnia — Ukraina, Polska, Białoruś i Mołdawia: równiny i Karpaty, mleko krowie, twaróg, śmietana, riażenka i górska bryndza.
- 🥃 Miód pitny — Miód pitny to napój fermentowany z miodu i wody; polskie czwórniak, trójniak, dwójniak i półtorak od 2008 roku są w UE gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami.
- 🧑🤝🧑 Białorusini — Naród wschodniosłowiański, główna ludność Białorusi; w tradycyjnej kuchni główne produkty mleczne to twaróg i śmietana.
Podobne
🥃 Krupnik · 🥃 Vișinată · 🥃 Nalyvka · 🥃 Hüttentee · 🥃 Xtabentún · 🥃 Spotykach
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Nasha Niva: article on krambambula (Gdańsk distillery of Ambrosius Vermöhlen, late 16th c.; house with the salmon sign 1704; name from German words for juniper and old slang; red cherry versions in German lands, yellow honey-spice drink of the nobility in the Polish-Lithuanian lands; student song 1745; home recipe from Hanna Shymanderskaya's 2005 book: honey, spirit, vodka, cinnamon, black pepper, cardamom, cloves, nutmeg; 4–6 months of rest)
- Plett Foundation, Preservings No. 43: Mennonite nectar — alcohol production in the Vistula delta (Der Lachs distillery, Danzig; Ambrosius Vermeulen, citizen 6.07.1598; Krambambuli cherry liqueur and Goldwasser; Wedekind's poem 1745)
- Hentschel G. Who 'invented' krambambuli and its name? Linguistica Copernicana 18 (2021), pp. 29–43, DOI 10.12775/LinCop.2021.002 (spirit from a Gdańsk distillery founded by the Dutch in the late 16th c.; name attested in German from the mid-18th c.; spread in student fraternities; seen by some today as purely Belarusian)
- Trafalgar: 6 traditional Belarusian drinks (krambambula — honey and spices; 18th c.; drink of the nobility in the Grand Duchy of Lithuania, when imported spices were expensive)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks, Annex I: cat. 2 whisky (min. 40 %, 3 years in wooden casks); cat. 33 liqueur (min. 15 % vol., as a rule min. 100 g/l sugars)
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
