🥃 Pálinka borzag (Borzag pálinka)
Pálinka z jagód bzu zielnego, zwanego w komitacie Nógrád borzag; nie winogronowa, moc od 40 % obj.
Pálinka borzag (Borzag pálinka) to węgierskie oznaczenie geograficzne UE dla pálinki z jagód bzu zielnego (Sambucus ebulus) z komitatu Nógrád na północy Węgier. Borzag to lokalna nógrádzka nazwa tej rośliny, gdzie indziej w kraju nazywa się ją gyalogbodza. To destylat owocowy kategorii 9, a nie pálinka winogronowa; moc wynosi co najmniej 40 % obj.
Wniosek złożono 23 maja 2022 roku, jednolity dokument opublikowano 3 maja 2023 roku (OJ C 156), a nazwę zarejestrowano 24 sierpnia 2023 roku (OJ L 209). Nógrád leży na styku masywów Börzsöny, Mátra, Cserhát i Karancs-Medves: to wulkaniczne góry o wysokości 400–600 m, lasy zajmują około 40 % terytorium. Ubogie kwaśne gleby i chłodne wilgotne cienie sprzyjają według dokumentu tej roślinie.
Jagody oddziela się od szypułek i miażdży tak, aby nie uszkodzić pestek: zmniejsza to powstawanie kwasu cyjanowodorowego. Fermentacja jest dozwolona z drożdżami kulturowymi i enzymami pektynowymi przy pH 2,8–3,5; zacier trzeba wydestylować nie później niż w ciągu 30 dni. Sprzęt może być dowolny, ale oznaczenie „pot still” wolno umieścić tylko po co najmniej podwójnej destylacji w miedzianym alembiku do 1000 l.
Pálinka odpoczywa co najmniej 60 dni w ciemności, poniżej 20 °C, bez żadnych zabiegów; rozcieńcza się ją stopniowo, po 5–10 % wody naraz w ciągu kilku dni. Metanolu – do 1000 g/hl, kwasu cyjanowodorowego – do 7 g/hl, substancji lotnych – od 350 g/hl alkoholu bezwodnego. W smaku czuć czekoladę, miód, przyprawy, czasem miętę, anyż lub jałowiec.
Dlaczego to ważne dla ciebie. Wbrew częstemu błędowi Borzag pálinka nie pochodzi z winogron, lecz z bzu zielnego, którego jagody zawierają glikozydy cyjanogenne, więc technologia ściśle pilnuje pestek. Nazwę umieszcza się na każdej etykiecie z napisem „Földrajzi jelzés”. WHO przypomina: nie istnieje bezpieczny poziom spożycia alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | 9 – destylat owocowy; ChOG PGI-HU-02845, wniosek 23.05.2022, rejestracja 24.08.2023 |
|---|---|
| Surowiec | jagody bzu zielnego (Sambucus ebulus, borzag) z komitatu Nógrád |
| Zawartość alkoholu (% obj.) | od 40 % obj. |
| Metoda destylacji | dowolny sprzęt; „pot still” – tylko podwójna destylacja w miedzianym alembiku do 1000 l |
| Minimalny okres dojrzewania | nieprzewidziane; odpoczynek co najmniej 60 dni poniżej 20 °C |
| Podstawa prawna | OJ C 156, 3.05.2023; OJ L 209, 24.08.2023; rozporządzenie (UE) 2019/787 |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Pálinka borzag (Borzag pálinka) → rodzaj → 🍎 Brandy owocowe → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Fermentacja alkoholowa, 🍷 Drożdże, ⚗️ Jak powstają mocne alkohole
- W co się pakuje
- 🍷 Etykieta wina
- Co zawiera
- 🍷 Etanol
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Należy do
- 🍎 Brandy owocowe, 🥃 Palinka
- Powiązane z
- 📍 Mátra, 🌍 Europa Środkowa
- Podobne i różne
- 🥃 Törkölypálinka, 🥃 Okowita owocowa, 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka), 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka), 🥃 Pálinka tarninowa ze Sárrét (Sárréti kökénypálinka)
Najczęstsze pytania
Czym jest Borzag pálinka?
Chroniona w UE nazwa (kategoria 9, destylat owocowy) dla pálinki z jagód bzu zielnego (Sambucus ebulus) z komitatu Nógrád, o mocy od 40 % obj.
Czy to prawda, że Borzag pálinka to pálinka winogronowa?
Nie. Jednolity dokument UE wprost wskazuje jako surowiec pestkowe jagody dzikiego bzu zielnego; winogron się w niej nie używa.
Co oznacza słowo borzag?
Tak bez zielny nazywają Węgrzy z komitatu Nógrád (Palócowie). W innych częściach Węgier roślinę nazywa się gyalogbodza; według dokumentu to właśnie ta lokalna nazwa łączy napój z Nógrád.
Jak długo pálinka odpoczywa?
Co najmniej 60 dni w ciemnym pomieszczeniu o równej temperaturze poniżej 20 °C i umiarkowanej wilgotności; w tym czasie nie przeprowadza się z nią żadnych zabiegów fizycznych ani chemicznych.
Kto robi Borzag pálinkę?
Według dokumentu UE – niemal wszystkie gorzelnie komercyjne Nógrádu. Lokalną tradycję opisuje książka Sándora Póczosa „Palócok pálinkája, a borzag” (2018).
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🍷 Etykieta wina — Naklejka na butelce: kto wyprodukował, skąd, rocznik i moc.
- 🍷 Etanol — Alkohol powstający podczas fermentacji, który powoduje upojenie.
- ⚗️ Jak powstają mocne alkohole — Fermentacja, destylacja (poniżej 96 % obj.), dojrzewanie w dębie, blendowanie i rozcieńczanie wodą: pięć etapów od ziarna lub owocu do butelki.
Podobne
🥃 Pálinka brzoskwiniowa z Homokhátság (Homokháti őszibarack pálinka) · 🥃 Pálinka czereśniowa z Nagykőrű (Nagykörűi cseresznyepálinka) · 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka) · 🥃 Pálinka tarninowa ze Sárrét (Sárréti kökénypálinka) · 🥃 Pálinka pigwowa z Madaras (Madarasi birspálinka) · 🥃 Pálinka wiśniowa z Újfehértó (Újfehértói meggypálinka)
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Publication of an application (single document) «Borzag pálinka», PGI-HU-02845, OJ C 156, 3.5.2023, p. 23
- eAmbrosia (EU register of geographical indications): Borzag pálinka, PGI-HU-02845 (EUGI00000018572)
- Registration of «Borzag pálinka», OJ L 209, 24.8.2023
- Product specification «Borzag pálinka» (Hungarian Government register of geographical indications)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019): Annex I cat. 9 (fruit spirit), Art. 37
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
