🥃 Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka)
Pálinka śliwkowa z międzyrzecza Tiszy i Szamosu: odmiany Penyigei i Besztercei, innych śliw do 20 %, czerwona śliwa zakazana.
Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka) to węgierskie oznaczenie geograficzne UE dla pálinki śliwkowej z 64 gmin komitatu Szabolcs-Szatmár-Bereg między rzekami Tisza i Szamos. Robi się ją ze śliw odmian Penyigei i Besztercei (innych – nie więcej niż 20 %, czerwonej śliwy – wcale), a zacieranie, destylację, leżakowanie i rozlew prowadzi się wyłącznie w tym regionie.
Nazwa jest chroniona w UE od 23 września 2003 roku (rejestr eAmbrosia, PGI-HU-02047). Do strefy należą Tarpa, Szatmárcseke, Vásárosnamény, Kisvárda i inne wsie nad Tiszą. Według dokumentacji technicznej aluwialne gleby i wilgotniejszy niż na reszcie Wielkiej Niziny Węgierskiej klimat podgórza Karpat pozwoliły niegdyś dzikim śliwom zadomowić się w tym miejscu.
Owoce muszą być od dojrzałych do przejrzałych, bez zielonych i spleśniałych. Pestki usuwa się, fermentacja trwa 7–14 dni w temperaturze 18–22 °C; dawniej beczki z zacierem uszczelniano gliną, dziś stosuje się folię lub rurkę fermentacyjną. Następnie przeprowadza się podwójną destylację frakcyjną z miedzianą powierzchnią lub na sprzęcie równoważnym. Jeśli pálinkę leżakuje się w drewnie, to co najmniej 3 miesiące w beczkach do 1000 l albo 6 miesięcy w większych.
Moc wynosi 40–86 % obj., metanolu do 1200 g/hl alkoholu bezwodnego; aromaty, barwniki i cukier są zakazane. Młoda pálinka jest bezbarwna, leżakowana – żółtawa lub bursztynowa. Zapisy o niej pochodzą z początku XVIII wieku: w 1807 roku w Apáti wydestylowano 108 beczek śliw, a kościół w Olcsvaapáti w 1814 roku zbudowano z podatku od śliw i pálinki. Opakowanie – szkło lub ceramika do 1 l.
Dlaczego to ważne dla ciebie. „Szatmári” na etykiecie oznacza określone odmiany śliw i rozlew w granicach strefy. Leżakowanie nie jest tu obowiązkowe, więc kolor podpowie, czy była beczka. Wariant „Ágyas” (na złożu z owoców) producenci z dokumentacji usunęli. WHO przypomina: nie istnieje bezpieczny poziom spożycia alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | 9 – destylat owocowy; ChOG PGI-HU-02047, ochrona od 23.09.2003 |
|---|---|
| Surowiec | śliwy Penyigei i Besztercei z 64 gmin; inne odmiany – do 20 %, czerwona śliwa zakazana |
| Zawartość alkoholu (% obj.) | 40–86 % obj. |
| Minimalny okres dojrzewania | nieobowiązkowe; leżakowana – od 3 miesięcy (beczki do 1000 l) lub 6 miesięcy (większe) |
| Metoda destylacji | podwójna destylacja frakcyjna z miedzianą powierzchnią lub równoważny sprzęt |
| Podstawa prawna | dokumentacja techniczna Ares(2016)6720903; rozporządzenie (UE) 2019/787, art. 37; węgierska ustawa LXXIII z 2008 r. |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka) → rodzaj → 🍎 Brandy owocowe → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Fermentacja alkoholowa, 🍷 Drożdże
- W co się pakuje
- 🍷 Dębowa beczka, 🍷 Szkło, 🍷 Etykieta wina
- Co zawiera
- 🍷 Etanol
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Tradycje
- 📍 Zakarpacie
- Należy do
- 🍎 Brandy owocowe, 🥃 Palinka
- Powiązane z
- 🌍 Europa Środkowa
- Podobne i różne
- 🥃 Śliwowica, 🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka), 🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka), 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka), 🥃 Pálinka jabłkowa z Szabolcs (Szabolcsi Almapálinka), 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka), 🥃 Pálinka jabłkowa z Szabolcs (Szabolcsi Almapálinka)
Najczęstsze pytania
Czym jest Szatmári Szilvapálinka?
Chroniona w UE nazwa (kategoria 9) dla pálinki śliwkowej z 64 gmin międzyrzecza Tiszy i Szamosu w komitacie Szabolcs-Szatmár-Bereg. Produkcja i rozlew odbywają się wyłącznie w gorzelniach tej strefy.
Czy to prawda, że pálinkę z Szatmár można robić z dowolnych śliw?
Nie. Podstawą są odmiany Penyigei i Besztercei; innych śliw można dodać nie więcej niż 20 %, a czerwone śliwy w partii są zakazane.
Czy musi leżakować w beczce?
Nie. Młoda pálinka jest bezbarwna lub bladożółta. Jeśli leżakuje, to co najmniej 3 miesiące w beczkach do 1000 l albo 6 miesięcy w większych; wtedy kolor jest żółtawy lub bursztynowy.
Skąd wiadomo o miejscowej tradycji?
Dokumentacja techniczna przywołuje prace etnograficzne: w Tarpie pálinkę pędziło niemal 100 gospodarstw chłopskich w glinianych lub miedzianych kotłach, a według raportu z 1939 roku ze 100 kg śliw uzyskiwano 9–10 l pálinki o mocy 50 %.
Czy pálinkę z Szatmár można wywozić luzem?
Nie. Luzem można ją przewozić tylko między pomieszczeniami producenta wewnątrz strefy; rozlew także odbywa się na miejscu, do szkła lub ceramiki do 1 l.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🍷 Dębowa beczka — Drewniana beczka z klepek dębowych, w której wino dojrzewa i „oddycha”.
- 🍷 Etanol — Alkohol powstający podczas fermentacji, który powoduje upojenie.
- 🌍 Europa Środkowa — Twaróg (kwark), sery i masło w kuchni chłopskiej.
Podobne
🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka) · 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka) · 🥃 Palinka · 🥃 Pálinka wiśniowa z Újfehértó (Újfehértói meggypálinka) · 🥃 Pálinka pigwowa z Nagykunság (Nagykunsági birspálinka) · 🥃 Pálinka morelowa z Gönc (Gönci Barackpálinka)
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- eAmbrosia: technical file «Szatmári Szilvapálinka» (transmission of an established GI), Ares(2016)6720903 — EN version
- eAmbrosia (EU register of geographical indications): Szatmári Szilvapálinka, PGI-HU-02047 (EUGI00000014169)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019): Annex I cat. 9 (fruit spirit), Art. 37
- 2008. évi LXXIII. törvény a pálinkáról, a törkölypálinkáról és a Pálinka Nemzeti Tanácsról (Hungary, Act LXXIII of 2008)
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
