🥃 Aparat kolumnowy
Ciągły aparat destylacyjny z wysokich kolumn z półkami; ulepszoną wersję opatentował Aeneas Coffey w 1830 roku, dając lżejszy i mocniejszy destylat niż alembik.
Aparat kolumnowy, zwany też aparatem Coffey (column still lub Coffey still), to urządzenie do destylacji ciągłej. W odróżnieniu od miedzianego alembika, który destyluje zacier partiami, kolumna pracuje bez przerwy: fermentowany zacier jest stale doprowadzany, a alkohol stale odbierany. W ten sposób powstaje większość whisky zbożowych, wódek, wielu rumów i brandy.
Działanie. Kolumna to wysoka wieża z półkami rozdzielczymi. Podgrzany zacier wpływa na półkę środkową, a od dołu unosi się gorąca para. Para odparowuje alkohol i aromaty; lekkie substancje wędrują w górę, ciężkie opadają. Każda półka działa jak mały alembik, więc im więcej półek, tym czystszy i mocniejszy destylat.
Historia. Aparaty ciągłe pojawiły się na początku XIX wieku; w 1814 roku podobny patent uzyskano w Auch, w regionie Armagnac. Szkot Robert Stein zbudował kolumnę około 1828 roku, a irlandzki urzędnik akcyzy Aeneas Coffey ją ulepszył i opatentował w 1830 roku. Jego aparat ma dwie miedziane kolumny: analizator i rektyfikator. Według Whisky Magazine produkował ponad 2000 galonów spirytusu dziennie.
Ograniczenia. Prawo UE ogranicza moc destylatu, by zachować charakter surowca: whisky poniżej 94,8 % obj., rum poniżej 96 %, destylaty z winogron i owoców poniżej 86 %. Aparat nastawia się więc inaczej: do wódki na maksymalną czystość, do armaniaku lub bourbona na niższą moc i więcej aromatu.
Dlaczego to ważne dla Państwa. Określenia „column distilled”, „grain” lub „Coffey” na etykiecie sugerują lżejszy styl, a „pot still” bogatszy. Spirytus z kolumny jest bardzo mocny i przed butelkowaniem się go rozcieńcza. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przypomina: nie ma bezpiecznej dawki alkoholu.
Fakty
| Metoda destylacji | destylacja ciągła; aparat Coffey — dwie kolumny: analizator i rektyfikator |
|---|---|
| Rok założenia | patent Aeneasa Coffey — 1830 |
| Podstawa prawna | Rozporządzenie (UE) 2019/787: whisky < 94,8 % obj., rum < 96 %, winogrona i owoce < 86 % |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Aparat kolumnowy → rodzaj → ⚗️ Jak powstają mocne alkohole → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🥃 Szkocka whisky zbożowa single grain, 🥃 Blended Grain Scotch Whisky, 🥃 Nikka Coffey Grain, 🥃 Bourbon, 🥃 Armaniak, 🍸 Wódka, 🥃 Rum
- Poprzedni krok
- 🥃 Destylat zbożowy (Grain spirit)
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie
- Należy do
- ⚗️ Jak powstają mocne alkohole
- Podobne i różne
- 🥃 Alembik charentais, 🥃 Irlandzka whiskey single pot still
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że aparat kolumnowy daje gorszy spirytus niż alembik?
Nie. Daje inny styl, lżejszy i czystszy. Jakość zależy od surowca, ustawień kolumny i leżakowania.
Kto wynalazł aparat kolumnowy?
Pierwszym komercyjnie udanym był aparat Irlandczyka Aeneasa Coffey, opatentowany w 1830 roku; podobne konstrukcje wcześniej budowali Robert Stein i wynalazcy z Francji.
Czym kolumna różni się od alembika?
Alembik destyluje partiami i trzeba go ponownie napełniać; kolumna pracuje w sposób ciągły i może dać znacznie mocniejszy spirytus.
Jakie napoje powstają w aparatach kolumnowych?
Szkocka whisky zbożowa, bourbon, wódka, lekkie rumy, armaniak i wiele brandy.
Czym są analizator i rektyfikator?
Dwie kolumny aparatu Coffey: w analizatorze para oddziela alkohol od zacieru, w rektyfikatorze alkohol zagęszcza się do wymaganej mocy.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🥃 Rum — Destylat z melasy, syropu lub soku trzciny cukrowej: w UE co najmniej 37,5% obj., bez aromatów i dodanego alkoholu, do 20 g/l cukru.
- 🥃 Alembik charentais — Miedziany alembik okresowy z regionu Charente: białe wino jest dwukrotnie destylowane na spirytus koniakowy; kocioł do 30 hl, ogrzewany otwartym ogniem.
- 🥃 Nikka Coffey Grain — Japońska whisky zbożowa Nikki z kolumny Coffey: głównie kukurydza, używane beczki z amerykańskiego dębu; 45% alk., od 2012 roku.
- 🥃 Irlandzka whiskey single pot still — Irlandzka whiskey ze słodowanego i niesłodowanego jęczmienia (każdego co najmniej 30 %), z alembików; min. 3 lata w beczkach, od 40 % obj.
Podobne
🥃 Podwójna destylacja · 🥃 Distillation · 🥃 Główki, serce i ogony (Heads, hearts, tails) · 🥃 Blending · 🥃 Ethyl alcohol of agricultural origin · 🥃 Aqua vitae
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Oxford Companion to Spirits & Cocktails (spiritsanddistilling.com): Coffey, Aeneas (1780–1852) — first commercially viable continuous still for grain, patented 1830; analyzer and rectifier copper columns; Robert Stein's earlier design; Grange first Scottish distillery to install it, 1834
- Whisky Magazine: Whisky production — how a column still works (feed plate, live steam, plates as miniature batch stills, reflux, continuous operation; Coffey still 1830, over 2,000 gallons per day)
- Whisky Advocate: Coffey still (glossary) — two columns with perforated plates, steam rising through them, continuous distillation, higher strength than a pot still
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019), Annex I: maximum distillation strengths: whisky < 94.8 % vol., rum < 96 % vol., wine and fruit spirits < 86 % vol.
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)