🥃 Rakija
Bałkańska nazwa destylatów owocowych i winogronowych — śliwkowych, pigwowych, morelowych, z wytłoczyn; od 37,5 % vol.
Rakija to ogólna nazwa mocnych destylatów owocowych i winogronowych na Bałkanach: śliwkowych, pigwowych, morelowych, gruszkowych, z winogron lub wytłoczyn. Prawo UE nie zna odrębnej kategorii „rakija”: rakija owocowa odpowiada kategorii 9 rozporządzenia 2019/787, destylat z wytłoczyn — kategorii 6, a destylat z wina — kategorii 4. Minimalna moc we wszystkich trzech wynosi 37,5 % vol.
W Serbii rakiję określa ustawa o napojach spirytusowych z 2015 roku. „Rakija od voća” powstaje wyłącznie przez fermentację i destylację mięsistych owoców, jagód lub warzyw, z pestkami lub bez, poniżej 86 % vol., aby destylat zachował zapach i smak surowca. Dodany alkohol i aromatyzowanie są zakazane; metanolu może być do 1000 g/hl, dla śliwki, jabłka lub moreli do 1200, a dla gruszki Williams lub pigwy do 1350. Nazwa musi zawierać słowo „rakija” i nazwę owocu, a dla śliwki dozwolona jest „šljivovica”. Komovica to rakija z wytłoczyn winogronowych, również od 37,5 % vol.
W rejestrze UE 12 bułgarskich nazw zawiera słowo „rakya”: dziesięć winogronowych, jak Sungurlarska czy Pomoriyska grozdova rakya, i dwie śliwkowe — Troyanska i Loveshka (2005). W 2012 roku Chorwacja objęła ochroną Hrvatska loza (winogronową), dwie šljivovica oraz ziołową Hrvatska travarica.
W 2022 roku UNESCO wpisało na Listę reprezentatywną serbską tradycję šljivovicy: destyluje się ją dwukrotnie w ręcznie robionych miedzianych alembikach i dojrzewa co najmniej rok, zwykle w dębie.
Dlaczego to ważne dla ciebie. Słowo „rakija” nie mówi, z czego jest napój: szukaj nazwy owocu, jak w „rakija od šljive” czy „šljivovica”, albo „loza” lub „grozdova” dla winogron. Pochodzenie gwarantuje tylko chroniona nazwa. Aromatyzowanie rakiji owocowej jest zakazane. WHO: nie ma bezpiecznej dawki alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | 9 — rakija owocowa; 6 — z wytłoczyn (komovica); 4 — z wina (winogronowa) |
|---|---|
| Zawartość alkoholu (% obj.) | od 37,5 % vol. |
| Surowiec | śliwki, pigwa, morele, gruszki, inne owoce; winogrona lub wytłoczyny winogronowe |
| Metoda destylacji | owocowa — poniżej 86 % vol.; metanolu 1000–1350 g/hl zależnie od owocu |
| Podstawa prawna | Serbska ustawa o napojach spirytusowych (Sl. glasnik RS 92/2015), zał. 1; rozp. (UE) 2019/787 |
Co obejmuje
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Rakija → rodzaj → 🍇 Destylaty z wytłoczyn → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Fermentacja alkoholowa
- Z czego się robi
- 🥃 Wytłoczyny
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Bułgarzy
- Typ
- 🥃 Rakija winogronowa, 🥃 Śliwowica
- Należy do
- 🍎 Brandy owocowe, 🍇 Destylaty z wytłoczyn
- Powiązane z
- 🌍 Bałkany, 🗺️ Wino bułgarskie, 🗺️ Wino chorwackie, 🗺️ Wino serbskie
- Podobne i różne
- 🥃 Okowita owocowa, 🥃 Chacha, 🥃 Palinka, 🥃 Gruszkówka Williams (Poire Williams), 🥃 Rakija winogronowa z Sungurłare (Sungurlarska grozdova rakya), 🥃 Brandy z wytłoczyn
Najczęstsze pytania
Z czego robi się rakiję?
Z sfermentowanych owoców (najczęściej śliwek, pigwy, moreli, gruszek), z winogron lub z wytłoczyn winogronowych. Rakiję owocową destyluje się poniżej 86 % vol., bez dodanego alkoholu i aromatów.
Jaka jest moc rakiji?
Co najmniej 37,5 % vol.: taką granicę ustalają zarówno rozporządzenie UE dla destylatów owocowych i z wytłoczyn, jak i serbska ustawa dla rakiji owocowej i komovicy.
Czy to prawda, że rakija to zawsze šljivovica?
Nie. Rakija śliwkowa (šljivovica) to tylko jeden rodzaj. Są też rakije pigwowe, morelowe, gruszkowe i winogronowe, a w Bułgarii większość chronionych nazw rakiji to winogronowe.
Czym rakija różni się od grappy?
Grappa to wyłącznie destylat z włoskich wytłoczyn winogronowych. Na Bałkanach rakiją nazywa się zarówno destylaty owocowe, jak i winogronowe; ten z wytłoczyn to komovica (kategoria 6, jak grappa).
Które rakije mają chronioną nazwę w UE?
12 bułgarskich „rakya” (10 winogronowych i 2 śliwkowe) oraz chorwackie Hrvatska loza, Hrvatska stara šljivovica, Slavonska šljivovica i Hrvatska travarica.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🗺️ Wino bułgarskie — Wino Bułgarii: 31 234 ha winnic w 2025 roku, dwa regionalne PGI — Nizina Naddunajska i Nizina Tracka — oraz 52 PDO.
- 🥃 Brandy z wytłoczyn — Mocny trunek z destylowanych wytłoków winogron — kategoria UE 6: grappa, marc, orujo, tsipouro; co najmniej 37,5 % obj., bez aromatyzowania.
- 🥃 Palinka — Węgierski destylat owocowy z nazwą chronioną w UE od 2008 roku: tylko węgierskie owoce, od 37,5 % obj., bez cukru i aromatów.
Podobne
🥃 Śliwowica · 🥃 Kirschwasser (kirsz) · 🥃 Mirabelle (okowita z mirabelek) · 🥃 Gruszkówka Williams (Poire Williams) · 🥃 Okowita owocowa · 🍏 Okowita z cydru i perry
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Zakon o jakim alkoholnim pićima (Službeni glasnik RS 92/2015), Prilog 1: kategorije jakih alkoholnih pića (текст додатка: sljivovica.net)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019), Annex I
- eAmbrosia (EU register of geographical indications): Troyanska slivova rakya, PGI-BG-01862 (EUGI00000015347)
- eAmbrosia (EU register of geographical indications): Hrvatska loza, PGI-HR-02018 (EUGI00000014088)
- eAmbrosia — EU register of geographical indications, public API (spirit drinks; data of 20.10.2026)
- UNESCO ICH, 17.COM (2022): Social practices and knowledge related to the preparation and use of the traditional plum spirit – šljivovica (Serbia), file 01882
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
