🥃 Szkocka whisky (Scotch Whisky)
Oznaczenie geograficzne chronione w UE od 1989 roku: whisky destylowana i dojrzewająca w Szkocji w dębowych beczkach, od 40 % obj.
Szkocka whisky (Scotch Whisky, często po prostu „scotch”) to oznaczenie geograficzne whisky destylowanej w Szkocji z wody i słodu jęczmiennego, do których wolno dodać tylko całe ziarna innych zbóż. Dojrzewa wyłącznie w Szkocji, co najmniej trzy lata w dębowych beczkach do 700 litrów, i jest butelkowana od 40 % obj.
W UE nazwa jest chroniona od 1989 roku; w rejestrze eAmbrosia ma numer EUGI00000015685, a po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE chroniona jest jako nazwa państwa trzeciego. Zasady wyznaczają Scotch Whisky Regulations 2009 i dokumentacja techniczna (wersja z czerwca 2019, zatwierdzona w 2020). Zgodność sprawdza HMRC, a Scotch Whisky Association (SWA) co roku kupuje próbki na całym świecie do badań laboratoryjnych.
Skrobię scukrzają wyłącznie własne enzymy słodu; dodane enzymy są zakazane. Zacieranie, fermentacja i destylacja odbywają się w jednej gorzelni, a spirytus wypływa poniżej 94,8 % obj. Wolno dodać tylko wodę i zwykły karmel E150a. Kategorii jest pięć: Single Malt, Single Grain, Blended Malt, Blended Grain i Blended Scotch Whisky; scotch sprzedaje się głównie jako blend.
W jej obrębie chronionych jest jeszcze pięć nazw: miejscowości Campbeltown i Islay oraz regiony Highland, Lowland i Speyside. Ustawa z 1915 roku wymagała dwóch lat dojrzewania, od 1916 trzech; ustawowa definicja scotcha istnieje od 1933 roku. Po gaelicku: „Uisge Beatha Albannach”.
Dlaczego to ważne dla ciebie. Kategoria widnieje na etykiecie głównej, obok słów „Scotch Whisky”. Podany wiek to wiek najmłodszej whisky, a nie średnia. Single malt butelkuje się tylko w Szkocji; inne kategorie można wywozić luzem. Ciemny kolor nie dowodzi długiego dojrzewania. WHO przypomina, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu.
Fakty
| Podstawa prawna | OG UE EUGI00000015685 (od 12.06.1989); Scotch Whisky Regulations 2009, art. 3 |
|---|---|
| Surowiec | woda, słód jęczmienny, całe ziarna innych zbóż; drożdże |
| Metoda destylacji | w jednej gorzelni w Szkocji, poniżej 94,8 % obj. |
| Minimalny okres dojrzewania | 3 lata w dębowych beczkach do 700 l, tylko w Szkocji |
| Zawartość alkoholu (% obj.) | od 40 % obj. |
| Kategoria UE | 2 „Whisky” |
Co obejmuje
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Szkocka whisky (Scotch Whisky) → rodzaj → 🥃 Whisky → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Drożdże, 🍷 Fermentacja alkoholowa
- W co się pakuje
- 🍷 Dębowa beczka, 🍷 Etykieta wina
- Z czego się robi
- 🧪 Woda, 🥃 Jęczmień i słód w whisky
- Co się z niego robi
- 🥃 Drambuie
- Z czym pracuje
- 🍷 Bednarz
- Co zawiera
- 🍷 Etanol
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Brytyjczycy
- Należy do
- 🥃 Whisky
- Powiązane z
- 🌍 Europa Zachodnia
- Podobne i różne
- 🥃 Whisky angielska, 🥃 Irlandzka whiskey (Irish Whiskey), 🥃 Irlandzka whiskey (Irish Whiskey)
- W innych tematach
- 🍷 Sherry
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że szkocką whisky robi się tylko z jęczmienia?
Nie. Słód jęczmienny jest obowiązkowy w każdym scotchu, ale do whisky zbożowej dodaje się całe ziarna innych zbóż, najczęściej pszenicy i kukurydzy. Tylko Single Malt powstaje wyłącznie ze słodu jęczmiennego i wody.
Od kiedy nazwa „Scotch Whisky” jest chroniona w UE?
Jako oznaczenie geograficzne od 1989 roku, najpierw rozporządzeniem (EWG) nr 1576/89, potem 110/2008 i 2019/787. Wcześniej chroniły ją poszczególne kraje: Francja jako nazwę pochodzenia od 1975 roku na mocy umowy dwustronnej.
Czy scotch może dojrzewać poza Szkocją?
Nie, nawet krótko. Dokumentacja techniczna tłumaczy to klimatem: w chłodnej i wilgotnej Szkocji z beczki odparowuje rocznie średnio około 2 % spirytusu, i to więcej alkoholu niż wody, więc moc w beczce spada.
Co oznaczają słowa „Highland” lub „Islay” na etykiecie?
To chroniony region i chroniona miejscowość w obrębie nazwy „Scotch Whisky”. Można je zapisać tylko wtedy, gdy whisky tam zdestylowano; nazwę umieszcza się tuż przed kategorią, np. „Islay Single Malt Scotch Whisky”.
Czy do scotcha dodaje się cukier lub aromaty?
Nie. Dozwolone są tylko woda i zwykły karmel E150a, który wyrównuje kolor między partiami i nie słodzi. Filtrować wolno jedynie przeciw mętnieniu na zimno, a nie po to, by zmienić smak, aromat czy kolor.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🍷 Etykieta wina — Naklejka na butelce: kto wyprodukował, skąd, rocznik i moc.
- 🍷 Etanol — Alkohol powstający podczas fermentacji, który powoduje upojenie.
- 🍷 Sherry — Chronione wino z okolic Jerez de la Frontera w Andaluzji, dojrzewające w dębowych beczkach w systemie solera; od 14 do 22 % alkoholu.
Podobne
🥃 Whisky z Highland · 🥃 Whisky ze Speyside · 🥃 Whisky z Lowland · 🥃 Whisky z Campbeltown · 🥃 Walijska whisky single malt · 🥃 Whisky z Islay
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- eAmbrosia: Scotch Whisky, EUGI00000015685 (PGI-GB-01854), GI, registered 12.06.1989
- The Scotch Whisky Regulations 2009 (SI 2009/2890), regs. 3, 8, 10, Schedule 3 (UK, legislation.gov.uk)
- Technical File for Scotch Whisky (GI), June 2019 — DEFRA / GOV.UK
- Commission Implementing Regulation (EU) 2020/1286 approving amendments to the technical file for «Scotch Whisky» (OJ L 302, 16.9.2020)
- Scotch Whisky Association: Map of Scotch Whisky distilleries, 06/2024 (PDF)
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
