🏡 W gospodarstwie: pasza, wypas i doj

W gospodarstwie: pasza, wypas i doj to dział o pierwszym etapie drogi mleka: czym karmi się zwierzęta, gdzie się pasą, jak się je doi i co dzieje się z mlekiem w pierwszych godzinach. Według FAO produkcją mleka zajmuje się na świecie około 150 milionów gospodarstw domowych.

W małych gospodarstwach podstawą dawki jest naturalne pastwisko, skoszona trawa, resztki pożniwne i rośliny pastewne, a w Azji i na Bliskim Wschodzie głównie słoma zbóż. Zapasy siana i kiszonki pozwalają doić zwierzęta także wtedy, gdy brakuje świeżej paszy. Zwierzęta mleczne piją dużo wody, a dostęp do niej silnie wpływa na wydajność.

Krowy doi się co najmniej dwa razy dziennie przez cały rok, a przejście na trzy doje wyraźnie zwiększa wydajność: krowa wysokowydajna daje do 60 kg mleka dziennie. Oddawanie mleka uruchamia hormon oksytocyna. Laktacja trwa w idealnym przypadku 305 dni; pod koniec wydajność spada do 25–50 % szczytu, a przed kolejnym wycieleniem następuje okres zasuszenia trwający do 60 dni.

Według FAO większość drobnych gospodarzy w krajach rozwijających się doi ręcznie, często w obecności cielęcia, a w średnich i dużych gospodarstwach pracuje dojarka mechaniczna. W UE strzyki i wymię muszą być czyste przed dojem, a mleko zwierząt z chorobą wymienia lub w trakcie leczenia nie trafia do żywności.

Zaraz po doju mleko schładza się w zbiorniku chłodniczym: w UE do najwyżej 8 °C przy codziennym odbiorze i do najwyżej 6 °C, gdy odbiór jest rzadszy. Surowe mleko krowie w UE może zawierać najwyżej 100 000 drobnoustrojów i 400 000 komórek somatycznych w 1 ml.