towardia Skąd biorą się rzeczy.
🌐 pl

🍝 Makaron

✔ Sprawdzono: 10.2026 · źródeł: 7 Zaktualizowano:

Inne nazwy: pasta

Ciasto z mąki lub semoliny z pszenicy durum i wody, czasem z jajami, które się formuje, suszy lub zostawia świeże i gotuje w wodzie.

Makaron to produkt z ciasta z mąki lub semoliny i wody, czasem z jajami. Ciasto formuje się w nitki, rurki, wstążki lub muszelki, suszy albo zostawia świeże i gotuje w osolonej wodzie. Pojęcie obejmuje spaghetti i rurki, ale też lasagne, ravioli i gnocchi.

Z czego się go robi. Klasyczny włoski makaron suchy to tylko semolina z pszenicy durum i woda. Włoskie prawo (dekret prezydenta nr 187 z 9 lutego 2001 r.) zastrzega nazwę „pasta di semola di grano duro" dla takiego makaronu suchego: najwyżej 12,5 % wilgoci i co najmniej 10,5 % białka w suchej masie. Pszenica durum tworzy mocny gluten, więc makaron trzyma kształt i zostaje sprężysty, al dente. Według włoskich przepisów makaron jajeczny zawiera co najmniej cztery całe jaja kurze (200 g) na kilogram semoliny. Świeżego makaronu się nie suszy albo tylko podsusza i przechowuje w chłodzie. Jest też makaron pełnoziarnisty, orkiszowy, gryczany, z ciecierzycy i soczewicy, ryżowy i kukurydziany, te ostatnie bez glutenu.

Jak się go robi. Ciasto się miesza i przeciska przez matryce albo wałkuje na arkusze i kroi. Matryca z brązu zostawia szorstką powierzchnię, która lepiej trzyma sos; teflonowa — gładką. Makaron suchy suszy się powoli, żeby nie pękał.

Rodzaje. Długi: spaghetti, linguine, bucatini. Wstążki: tagliatelle, fettuccine. Rurki: penne, rigatoni. Kształty: fusilli, farfalle. Do zup: orzo, stelline. Nadziewany: ravioli, tortellini. Do cienkiego długiego makaronu pasują sosy na oliwie z oliwek lub maśle z parmezanem albo pecorino, do karbowanych rurek gęste sosy mięsne. Ravioli często nadziewa się ricottą, a beszamel do lasagne robi się z mleka.

Chronione nazwy. UE chroni nazwy makaronów jako oznaczenia geograficzne, na przykład Pasta di Gragnano, Pizzoccheri della Valtellina, Maccheroncini di Campofilone, Pâtes d'Alsace i Schwäbische Spätzle.

Historia. W 1154 roku arabski geograf al-Idrisi opisał, jak w Trabii na Sycylii robiono suszony makaron i wywożono go statkami, długo przed podróżami Marco Polo. 25 października obchodzi się Światowy Dzień Makaronu.

Dlaczego to ważne dla ciebie. 100 g suchego makaronu z pszenicy durum daje około 350–370 kcal, 12–14 g białka i 70–75 g węglowodanów. Makaron al dente zwykle podnosi cukier we krwi wolniej niż chleb. Czytaj etykietę: makaron pszenny zawiera gluten, a jajeczny jaja — oba to alergeny.

Fakty

SurowiecSemolina z pszenicy durum i woda; w makaronie jajecznym jaja kurze 1
Podstawa prawnaWłochy: DPR 187/2001; UE: rozporządzenia 1169/2011, 828/2014, 2024/1143 1234
KrajWłochy, ojczyzna makaronu suchego; 13 chronionych nazw makaronów w UE 5

Co obejmuje

zawieraSemolina z pszeni…tradycja🧑‍🤝‍🧑Włosipowiązane🧀parmezanpowiązane🫒Oliwa z oliwekpowiązane🇮🇹Sery włoskiepowiązane🧀pecorino🍝towardia.com
Główne powiązania. Kliknij temat, aby go otworzyć.

Najczęstsze pytania

Czym różni się pasta od makaronu?

Niczym: „pasta” to włoskie słowo na makaron. Obejmuje wszystkie wyroby z takiego ciasta: suche, jajeczne, świeże, nadziewane i gnocchi.

Czy to prawda, że makaron przywiózł do Włoch Marco Polo?

Nie. Już w 1154 roku geograf al-Idrisi opisał produkcję suszonego makaronu w Trabii na Sycylii — ponad sto lat przed powrotem Marco Polo z Chin.

Dlaczego dobry makaron robi się z pszenicy durum?

Pszenica durum ma dużo mocnego glutenu. Makaron się nie rozgotowuje, trzyma kształt i zostaje al dente. We Włoszech makaron suchy może zawierać tylko semolinę z pszenicy durum i wodę.

Co znaczy al dente i jak długo gotować makaron?

Al dente znaczy „na ząb”: miękki z zewnątrz i lekko twardy w środku. Czas zależy od kształtu i jest na opakowaniu; makaron suchy zwykle 8–12 minut, świeży 2–4 minuty.

Czy jest makaron bezglutenowy?

Tak, z ryżu, kukurydzy, gryki, ciecierzycy lub soczewicy. W UE określenie „bezglutenowy” wolno stosować przy najwyżej 20 mg glutenu na kilogram.

Porównania

Wszystkie (11) →

Przepisy

Wszystkie (22) →

Co przeczytać dalej

  • 🧑‍🤝‍🧑 Włosi — Naród Włoch; kuchnia opiera się na winie, oliwie i serze, a w 2025 roku kraj wyprodukował 44,4 mln hektolitrów wina – najwięcej na świecie.
  • 🧀 Parmezan — Twardy ser Parmigiano Reggiano z Emilii-Romanii i części Lombardii, dojrzewa od 12 miesięcy.
  • 🇮🇹 Sery włoskie — Sery włoskie: 56 chronionych nazw UE (53 ChNP, 3 ChOG), m.in. Parmigiano Reggiano, Grana Padano, Gorgonzola; trzeci producent sera w UE.
  • 🧀 Pecorino — Włoskie sery z mleka owczego — od łagodnego młodego po twardy i słony; najbardziej znany to Pecorino Romano.

Podobne

🫒 Oliwki

Źródła

Wszystkie tematy